Η Συνθήκη των Σεβρών

«Ἡ παράταση τῆς σημερινῆς καταστάσεως στή Μικρά Ἀσία εἶναι γεμάτη ἀπειλές γιά τό μέλλον. Τό μόνο δραστικό φάρμακο θά ἧταν μιά νέα ἐκστρατεία γιά τήν ὁριστική καταστροφή τῶν ἐθνικιστικῶν δυνάμεων».

Τηλεγράφημα Ε. Βενιζέλου προς Λόυντ Τζώρτζ την 5 Οκτ 1920

     Την 10 Αυγούστου 1920 (ν.η), υπογράφηκε στην πόλη Σέβρες της Γαλλίας, η συνθήκη με την οποία καταλύθηκε  η Οθωμανική αυτοκρατορία, ενώ παράλληλα δημιουργείτο η Μεγάλη Ελλάς. Η Τουρκία περιοριζόταν στον μικρασιατικό πυρήνα της. Η Ελλάδα κέρδιζε ολόκληρη την Θράκη, την Σμύρνη με την ενδοχώρα (κατοχή για 5 χρόνια και μετά διενέργεια δημοψηφίσματος για την προσάρτηση της στην Ελλάδα), τα νησιά του Αιγαίου (μαζί με την Ίμβρο και την Τένεδο) και  τα Δωδεκάνησα  εκτός από την Ρόδο. Η έκταση αυξανόταν στα 174.000 τ.χ. και ο πληθυσμός στα 7,5 εκ. Σίγουρα ήταν η ωραιότερη στιγμή στην ζωή του Βενιζέλου. Πριν την υπογραφή της συνθήκης, ο Ελληνικός Στρατός στη Μικρά Ασία, υπό την Διοίκηση του Αντιστράτηγου Λεωνίδα Παρασκευοπούλου, είχε προωθηθεί μέχρι....
τη γραμμή Προύσσα, Φιλαδέλφεια, Αιδίνιο. Η ανατολική Θράκη τελούσε  υπό ελληνική κυριαρχία μέχρι τη γραμμή της Τσατάλτζας. Η συνθήκη που υπογράφηκε στις Σέβρες, το αποκορύφωμα  δύο χρόνων υπομονετικής και εξαντλητικής διπλωματίας από τον ίδιο τον Βενιζέλο, αποδείχθηκε μια χάρτινη νίκη. Η συνθήκη  δεν συνετέλεσε σε μια ρύθμιση διαρκείας με τους Τούρκους. Ο Κεμάλ δεν αναγνώρισε την συνθήκη και ήταν αποφασισμένος να αντισταθεί στις επιταγές των μεγάλων δυνάμεων από το Παρίσι.

Οι Ενέργειες μετά την υπογραφή της Συνθήκης 

     Στο τέλος Αυγούστου 1920, ο Αντιστράτηγος Λ. Παρασκευόπουλος  υπέβαλλε μια αναφορά στον Ε. Βενιζέλο στην οποία πρότεινε: Την ανάληψη μιας εκστρατείας προς ανατολάς, προκειμένου να συντριβεί το τουρκικό εθνικιστικό  κίνημα και να εφαρμοσθεί η συνθήκη. Σε πρώτη φάση πρότεινε την κατάληψη της γραμμής, Εσκί Σεχίρ, Αφιόν Καραχισάρ και σε δεύτερη προέλαση προς  την Άγκυρα, και ίσως έως το Ικόνιο. Η κατοχή αυτών των σημαντικών σιδηροδρομικών κόμβων, θα εξανάγκαζαν τον Κεμάλ είτε να αναγνωρίσει την συνθήκη, είτε να εγκαταλείψει τον αγώνα. Την 5 Οκτ 1920, ο Βενιζέλος έστειλε ένα μακροσκελές τηλεγράφημα στον Πρωθυπουργό της Αγγλίας Λόϋντ Τζώρτζ με το οποίο ζητούσε την βοήθεια του, για την ανάληψη μιας εκστρατείας, με σκοπό την οριστική καταστροφή των εθνικιστικών δυνάμεων γύρω από την Άγκυρα και τον Πόντο. Ο Βενιζέλος έκανε έκκληση για μια γρήγορη απόφαση πριν την έλευση του χειμώνα. Η βοήθεια που ζήτησε δεν του δόθηκε ποτέ. Είχε δεσμευτεί πριν την υπογραφή της συνθήκης ότι, η Ελλάδα είχε την θέληση, την βούληση και τις δυνάμεις για να την επιβάλλει μόνη της. Ο Βενιζέλος 4 εβδομάδες αργότερα έχανε την εξουσία, ηττώμενος στις εκλογές της 1ης Νοε. 1920.

Ο Επίλογος 

     Η συνθήκη των Σεβρών απετέλεσε το επιστέγασμα της εξωτερικής πολιτικής του Βενιζέλου. Μιας πολιτικής η οποία όμως δίχασε βαθειά την Ελλάδα. Στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, οι μεγάλες δυνάμεις πήραν αυτό που ήθελαν από τα κομμάτια της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Για μας η συνθήκη των Σεβρών δεν ήταν συνθήκη ειρήνης, αλλά πολέμου, γιατί έπρεπε να πολεμήσουμε για τα επιδικασθέντα. Έχουν γραφτεί χιλιάδες υποθέσεις για το τι θα μπορούσαμε να κάνουμε για να αποφύγουμε την καταστροφή. Με τα «εάν» ωστόσο, δεν ξαναγράφεται η ιστορία . Ο Βενιζέλος έλαβε δύσκολές, γενναίες και μεγάλες αποφάσεις, δυστυχώς όμως  δεν του «βγήκαν» όλες. Η εκ του ασφαλούς  κριτική  εκ των υστέρων, οδηγεί σε ατέρμονη πολιτικολογία. Η ουσία έγκειται στο ότι, ο Ελευθέριος Βενιζέλος δεν φρόντισε να εξασφαλίσει την εθνική συναίνεση και την ομοψυχία που ήσαν απαραίτητες για την υλοποίηση της «Μεγάλης Ιδέας».  

     Αντγος εα Ιωάννης Κρασσάς/f.oineas@yahoo.com