Οι Διώξεις κατά των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης της 6ης Σεπ 1955

Την 6η Σεπ 1955 ο «οργανωμένος» τουρκικός όχλος, προέβη σε συστηματικές καταστροφές και λεηλασίες σε βάρος της Ελληνικής κοινότητας  της Κων/πόλεως. Οι καταστροφές άρχισαν την 6.30 μμ και διήρκεσαν όλη την νύχτα. Ο τραγικός απολογισμός της φρενίτιδας, η οποία εκπορεύτηκε από το επίσημο κράτος ήταν: 16 νεκροί (ανάμεσα τους 2 μητροπολίτες) και 32 βαριά τραυματισμένοι. Οι υλικές ζημιές ήταν τεράστιες, κατεστράφησαν 73 εκκλησίες, 26 σχολεία, 2 νεκροταφεία, 1.004 σπίτια, 4.348 καταστήματα, 21 βιοτεχνίες, 12 ξενοδοχεία και 97 εστιατόρια. Η αστυνομία ήταν απούσα. Οι ζημιές υπολογίσθηκαν πάνω από 200.000 εκ δολάρια. Σαν αφορμή των διωγμών χρησιμοποιήθηκε η ρίψη βόμβας στο Τουρκικό Προξενείο στην Θεσσαλονίκη, λίγο μετά τα μεσάνυχτα της 6ης Σεπ. Η έρευνα της ελληνικής Αστυνομίας οδήγησε στη σύλληψη του...
θυρωρού του προξενείου και ενός μουσουλμάνου φοιτητού από την Κομοτηνή. Η βομβιστική ενέργεια προκλήθηκε από τους Τούρκους. Οι εξελίξεις όμως του Κυπριακού αποτελούσαν την αιτία του δράματος των Ελλήνων της Κων/πολης.

Το Ιστορικό της Κρίσεως

Το αίτημα της Ελλάδος την 14 Δεκ 1954 για να συζητηθεί στην ολομέλεια του ΟΗΕ, το θέμα της αυτοδιάθεσης της Κύπρου είχε απορριφθεί. Την 1η Απρ 1955 άρχισε ο ένοπλος αγώνας της ΕΟΚΑ. Η Αγγλία κάλεσε την Ελλάδα και την Τουρκία σε τριμερή διάσκεψη στο Λονδίνο. Σ’ αυτή συμμετείχαν οι υπουργοί εξωτερικών των τριών χωρών (Μακμίλλαν, Ζορλού, Στεφανόπουλος). Οι Βρετανοί έθεσαν σαν σκοπό της διάσκεψης την εφαρμογή αυτοκυβέρνησης στην Κύπρο, από εκλεγμένους εκπροσώπους των δύο κοινοτήτων, υπό Αγγλική πάντα διοίκηση. Ο πραγματικός σκοπός όμως ήταν η ανάδειξη των αγεφύρωτων διαφορών της Ελλάδος και της Τουρκίας και η προβολή της Αγγλίας σαν εγγυήτριας της ομαλότητας και της ειρήνης στο νησί. Οι Έλληνες ζήτησαν την αυτοδιάθεση της Κύπρου, ενώ οι Τούρκοι δήλωσαν ότι επιθυμούν να μην αλλάξει η υφιστάμενη κατάσταση, αλλά σε περίπτωση που χρειαστεί αλλαγή, η Κύπρος έπρεπε να επιστρέψει στην Τουρκία, η οποία την εκχώρησε στην Αγγλία το 1878. Από τις 13 Αυγούστου ο πρόεδρος του μοναδικού τουρκοκυπριακού κόμματος «Η Κύπρος είναι Τουρκική» Φαζίλ Κιουτσούκ προειδοποίησε για επικείμενες σφαγές Τουρκοκύπριων από Ελληνοκύπριους. Το θέμα προβλήθηκε έντονα από τις τουρκικές εφημερίδες, ενώ οι πιο εξωφρενικοί ισχυρισμοί  δημοσιεύονταν χωρίς την παραμικρή τεκμηρίωση. Την 28η Αυγούστου ο πρωθυπουργός της Τουρκίας Μεντερές, κατά τον αποχαιρετισμό της Τουρκικής αντιπροσωπείας για την τριμερή διάσκεψη, δήλωσε ότι, θα εμπόδιζε την σφαγή του τουρκικού πληθυσμού στην Κύπρο. Την επομένη μοιράστηκαν 20.000 αφίσες  σε τούρκους καταστηματάρχες της Πόλης, με την οδηγία να τοποθετηθούν στις βιτρίνες, για να διακρίνονται από τα καταστήματα των Ελλήνων.

Έγκλημα χωρίς Τιμωρία

Οι επιπτώσεις στην Ελλάδα ήσαν άσχημες, ο λαός ένιωσε ταπείνωση, πόνο και θυμό. Η Ελληνοτουρκική φιλία θάφτηκε κάτω από τα συντρίμμια της Κων/πολης. Αναβίωσαν οι αντιλήψεις της προαιώνιας έχθρας μεταξύ των δύο χωρών. Το πογκρόμ και η τριμερής διάσκεψη συνέδεσαν το Κυπριακό με τις σχέσεις Άγκυρας – Αθήνας. Οι ΗΠΑ στην προσπάθεια τους να κρατήσουν πολιτική ίσων αποστάσεων δυσαρέστησαν τόσο την Ελλάδα, όσο και την Τουρκία. Ζήτησαν από τον Μεντερές να αποζημιώσει τα θύματα (κατεβλήθησαν 18.000.000 δολ) και να χαλιναγωγήσει το τύπο. Από τις δύο χώρες ζήτησαν αυτοσυγκράτηση και συνεργασία. Δεν είπαν μια λέξη συμπαθείας για όσους είχαν υποστεί τις διώξεις. Εξίσωσαν θύτες και θύματα. Στις 27 Μαΐου 1960, ο Τουρκικός στρατός ανέτρεψε την κυβέρνηση Μεντερές. Παρέπεμψε σε δίκη τον ίδιο και 590 αξιωματούχους του καθεστώτος. Στις 19 κατηγορίες που απαγγέλθηκαν ήσαν και οι ταραχές της 6ης Σεπ. Στη δίκη αποκαλύφθηκε ότι, ο πρώην  πρόεδρος της Τουρκίας Μπαγιάρ, ο πρωθυπουργός και ο υπουργός εξωτερικών σχεδίασαν τον ανθελληνικό ξεσηκωμό. Ο Μεντερές ο Ζορλού και άλλοι 2 υπουργοί, καταδικάσθηκαν σε θάνατο και απαγχονίστηκαν τον Σεπ του 1961.

Αντγος εα Ι. Κρασσάς/f.oineas@yahoo.com

Δημοσιεύθηκε και στην εφημερίδα Παρασκήνιο