Η Μάχη του Βαλτετσίου

«Τοῦτες οἱ ἡμέρες, δώδεκα , δεκατρεῖς τοῦ Μάη, θά δοξάζονται ὥς ὅτου τό γένος μας στέκει, γιατί ἧταν ἡ ἐλευθερία τῆς Πατρίδος…» Θεόδωρος Κολοκοτρώνης

Την 12 και 13 Μαΐου του 1821, στο χωριό Βαλτέτσι (12 χλμ. δυτικά της Τριπόλεως) οι εξεγερθέντες Έλληνες, υπό την ηγεσία του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, κατανίκησαν τις Τουρκοαλβανικές δυνάμεις, υπό την αρχηγία του Μουσταφά Κεχαγιάμπεη. Μετά την έκρηξη της επαναστάσεως, οι Τούρκοι κατέφυγαν στην ασφάλεια των οχυρών. Ο 50χρονος Κολοκοτρώνης, με την μεγάλη του στρατιωτική και πολεμική εμπειρία του, ανέλαβε την διεύθυνση του αγώνος. Ο Γέρος του Μοριά καθόρισε ως στρατηγικό σκοπό της επαναστάσεως, την κατάληψη της Τριπόλεως, η οποία αποτελούσε το διοικητικό κέντρο  της Πελοποννήσου.

Η Κάθοδος του Κεχαγιάμπεη Μουσταφά

Ο πασάς της Πελοποννήσου Χουρσίτ, την εποχή εκείνη πολεμούσε τον Αλή πασά των Ιωαννίνων, στην Ήπειρο. Προκειμένου να εξασφαλίσει τους θησαυρούς και το χαρέμι του, απέστειλε τον Κεχαγιάμπεη Μουσταφά με 3.500 αρβανίτες, να καταστείλει  την ανταρσία. Ο ταταρικής καταγωγής Κεχαγιάμπεης, «τερτιπλής (επιδέξιος) και πολεμικός» κατά τον Κολοκοτρώνη, κινήθηκε σαν σίφουνας. Έπνιξε στο αίμα τους ξεσηκωμένους και έλυσε τις πολιορκίες των Πατρών, της Κορίνθου, του Άργους και του Ναυπλίου. Τοποθέτησε  στις πόλεις  προεστούς  «προσκυνημένους» και χωρίς να συναντήσει καμία αντίσταση εισήλθε θριαμβευτής στην Τρίπολη, φέρνοντας πλήθος σκλάβων και λαφύρων.

Η Προετοιμασία  των Ελλήνων

Ο Κολοκοτρώνης όλο αυτό το διάστημα μοχθούσε, προκειμένου να αποκτήσουν στρατιωτικά χαρακτηριστικά  οι άτακτοι του. Επέβαλλε υποχρεωτική στρατολογία στους Έλληνες και φορολογία της δεκάτης σε όλους. Υποχρέωσε τις γυναίκες των χωριών της περιοχής να ζυμώνουν και να φουρνίζουν συνεχώς για τις ανάγκες των ανδρών του, ενώ άλλες στην Δημητσάνα ετοίμαζαν «χαρτούτσα και φυσέκια». Καθιέρωσε καθολική καθημερινή εκπαίδευση, στα όπλα και την τακτική. Θανάτωσε όσους λιποτακτούσαν ή μετέφεραν πληροφορίες στον εχθρό. Επινόησε σύστημα επικοινωνίας και εγκαίρου προειδοποιήσεως, κάνοντας χρήση φωτιάς και  καπνού.

Η Μάχη

Ο Κολοκοτρώνης εγκατέστησε τμήματα σε όλες τις προσβάσεις που οδηγούσαν προς την Τρίπολη. Το Βαλτέτσι αποτελούσε μια ισχυρά αμυντική τοποθεσία, η οποία έφρασε τον δρόμο προς την Μεσσηνία. Σύμφωνα με το σχέδιο του, το Βαλτέτσι θα αποτελούσε το δόλωμα για τους Τούρκους, με την προϋπόθεση όμως να κρατήσει τις επιθέσεις τους. Ο Κεχαγιάμπεης ήθελε να το σαρώσει με ένα χτύπημα και στην συνέχεια να καταλάβει την Μεσσηνία. Μετά θα ζητούσε από τους ραγιάδες υποταγή προσφέροντας αμνηστία, όπως είχε γίνει και το 1769 στα Ορλωφικά. Το χάραμα της 12ης Μαΐου, ο Κεχαγιάμπεης με 12.000 στρατό σε πέντε φάλαγγες, εξήλθε της πόλεως. Το κύριο σώμα κατευθύνθηκε προς το Βαλτέτσι, ενώ προσπάθησε να απαγορεύσει την μετακίνηση επαναστατών προς ενίσχυση του. Το Βαλτέτσι υπεράσπιζαν οι καπετάνιοι Ηλίας και Κυριακούλης Μαυρομιχάλης και 76χρονος Μήτρος Πέτροβας. Ο Κολοκοτρώνης, ο Πλαπούτας, ο Νικηταράς και άλλοι έσπευσαν  και περικύκλωσαν τους επιτιθέμενους σύμφωνα με το σχέδιο. Την επομένη οι Τούρκοι έδωσαν το σύνθημα της υποχωρήσεως, η οποία μετατράπηκε σε άτακτη φυγή, υπό την πίεση των Ελλήνων. Οι νεκροί Τούρκοι ξεπέρασαν τους 500, ενώ οι δικοί μας ήσαν λιγότεροι από 10. Στα πολλά λάφυρα των επαναστατών περιλαμβάνονται 4.000 τυφέκια, 4 κανόνια και 18 σημαίες.

Η Σημασία της Νίκης

Η νίκη του Βαλτετσίου είχε τεράστια σημασία, από στρατιωτική, πολιτική και ψυχολογική άποψη. Ήταν περισσότερο αποτέλεσμα σκληρής και συστηματικής εργασίας και λιγότερο πατριωτικής εξάρσεως. Όπως αναφέρει ο Tόμας Γκόρντον στην ιστορία του, σε περίπτωση ήττας των Ελλήνων, οι συνέπειες θα ήσαν ίδιες με την μάχη του Δραγατσανίου. Αποτέλεσε τον ακρογωνιαίο λίθο επί του οποίου στηρίχθηκε η άλωση της Τριπόλεως και η επικράτηση της επαναστάσεως. Η συνταγή της επιτυχίας είναι γνωστή: «Ἡ ἱσχύς ἐν τῆ ἑνώσει».

Αντιστράτηγος εα Ιωάννης Κρασσάς