Η Μάχη των Λεύκτρων 371 π.Χ.

«Ἐς αὔριον τὰ σπουδαῖα». Ἡ ἀπάντηση τοῦ τυράννου τῶν Θηβῶν Ἀρχία, ὅταν εὐρισκόμενος σέ συμπόσιο, ἀνέβαλε τήν ἀνάγνωση ἐπιστολῆς πού τόν πληροφοροῦσε γιά τίς ἐνέργειες τοῦ Ἐπαμεινώνδος πρός ἀνατροπή του. Μετά ἀπό λίγο τόν φόνευσαν (379 π.Χ.).

Τον Ιούλιο του 371, στα Λεύκτρα της Βοιωτίας (15 χλμ. ΝΔ από την Θήβα), ο Θηβαίος στρατηγός Επαμεινώνδας επικεφαλής 7.000 Βοιωτών, νίκησε τον βασιλέα Κλεόμβροτο της Σπάρτης, ο οποίος ηγείτο 11.000 Πελοποννησίων. Η ήττα των Σπαρτιατών, κλόνισε ανεπανόρθωτα την φήμη τους ως αήττητων, γεγονός που οδήγησε σε σημαντικές ανακατατάξεις στην διαμόρφωση των συμμαχιών στην συνέχεια. Η μάχη σήμανε την έναρξη της περιόδου της ηγεμονίας των Θηβών, την οποία κατέλυσε ο Μακεδόνας Βασιλεύς Φίλιππος Β΄, μετά την νίκη του στην μάχη της Χαιρώνειας (Αυγ. 338 π.Χ.).

Η Μάχη

Ο Επαμεινώνδας προκειμένου να αντιμετωπίσει τον αριθμητικά υπέρτερο εχθρό, τροποποίησε το σχήμα της παρατάξεως. Έναντι του δεξιού ισχυρού του εχθρού, όπου είχαν τοποθετηθεί οι 700 Σπαρτιάτες και οι λοιποί Λακεδαιμόνιοι, μετά του βασιλέως Κλεόμβροτου, παρέταξε τους Θηβαίους. Η καινοτομία του Θηβαίου στρατηγού έγκειτο στην αύξηση σε 50 του αριθμού των στοίχων της φάλαγγος των Θηβαίων, έναντι των 12 στοίχων του αντιπάλου του. Στο κέντρο και το αριστερό της παρατάξεως του διατήρησε τους στοίχους σε 12. Κατά την επίθεση η παράταξη ελάμβανε τον σχηματισμό «κλιμακηδόν δεξιά», με το ενισχυμένο  θηβαϊκό τμήμα στο αριστερό να προηγείται της φάλαγγος. Ο σχηματισμός αυτός ονομάστηκε «Λοξή Φάλαγγα». Το μειονέκτημα έγκειτο στον κίνδυνο κυκλώσεως, λόγω της μειώσεως του μετώπου της παρατάξεως. Σε πρώτη φάση το βοιωτικό ιππικό νίκησε το λακεδαιμονικό, το οποίο στην συνέχεια υποχώρησε δια μέσου των γραμμών των πεζών, διαταράσσοντας την συνοχή τους. Ο συμπαγής όγκος των Θηβαίων, επικεφαλής του οποίου ήταν ο Πελοπίδας[1] με τον Ιερό Λόχο, κινήθηκε ταχύτατα κατά του κέντρου των Λακεδαιμονίων. Ο ελιγμός εξασφάλισε την υπεροχή σε τόπο και χρόνο διασπώντας τις γραμμές τους. Ο Κλεόμβροτος μαζί με άλλους 1.000 συμπολεμιστές του σκοτώθηκαν στην μάχη, έναντι 300 Βοιωτών. Ο σχηματισμός της λοξής φάλαγγος χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά από τον Θηβαίο στρατηγό Παγώνδα στην μάχη του Δηλίου(424 π.Χ.) κατά τον Πελοποννησιακό πόλεμο, με λαμπρά αποτελέσματα.[2]

Η Ελλάς Σπαρασσόμενη

Η άνοδος των Θηβών σε ηγέτιδα δύναμη οφειλόταν στην εξάντληση των Αθηνών και της Σπάρτης, οι οποίες επί 60 έτη, από την έναρξη του Πελοποννησιακού Πολέμου (431 π.Χ.), μαχόντουσαν για την κυριαρχία επί της Ελλάδος. Η νίκη του Επαμεινώνδος ανάγκασε την Σπάρτη και την Αθήνα σε συμμαχία κατά των Θηβών (369 π.Χ.). Ο Ελληνισμός είχε εξασθενήσει ανεπανόρθωτα από τον αλληλοσπαραγμό. Ο απαράμιλλος δυναμισμός που διαθέταμε ως φυλή την περίοδο εκείνη τον εξανεμίσαμε σε εσωτερικές διαμάχες, αντί να επιβάλλουμε την κυριαρχία μας σε ολόκληρη την λεκάνη της Μεσογείου. Ο Αρταξέρξης συνειδητοποίησε την απειλή κατά της περσικής αυτοκρατορίας από την ενωμένη Ελλάδα. Οι προγονοί μας ζήτησαν την βοήθεια του και τον κατέστησαν ρυθμιστή των ελληνικών πραγμάτων. Εκείνος άδραξε την ευκαιρία παρέχοντας οικονομική αρωγή και ενισχύοντας κατά περίσταση μία από τις τρεις πόλεις.

Τότε και Σήμερα

Ο Επαμεινώνδας ήταν βαθύτατα και πληρέστατα μορφωμένος, εντελώς λιτός και απέριττος στον ιδιωτικό του βίο, τίμιος μέχρι απίστευτου βαθμού, δεινός ρήτορας, νηφάλιος σαν χαρακτήρας και μετριοπαθής στους κομματικούς ανταγωνισμούς. Θα μπορούσε να είχε εκλεγεί αρχηγός όλων των Ελλήνων, εάν μπορούσαμε να υπερνικήσουμε την εμπάθεια και τον εγωισμό μας. Ούτε ο ίδιος Δίας, εάν κατέβαινε από τον Όλυμπο, θα τύχαινε της κοινής αποδοχής μας. Ο Αλέξανδρος ανέστρεψε την πτωτική πορεία του έθνους μας πραγματοποιώντας αυτό που όφειλαν να πράξουν η Αθήνα, η Σπάρτη και η Θήβα. Σήμερα αναζητούμε έναν «Αλέξανδρο», αλλά μέχρι να τον βρούμε έχουμε εναποθέσει τις ελπίδες μας στους ξένους.

Αντγος ε.α. Ιωάννης Κρασσάς

Βιβλιογραφία

α. Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό «ΗΛΙΟΥ», Αθήνα 1951.

β. ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ, ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Α.Ε., Αθήνα 1977.

---

[1] Ο Πελοπίδας ήταν Θηβαίος, επιστήθιος φίλος του Επαμεινώνδος, πολιτικός, στρατηγός και διοικητής του ιερού Λόχου. Γεννήθηκε το 420 π.Χ. στην Θήβα και φονεύθηκε το 364 π.Χ. στην μάχη των Κυνός Κεφαλών.

[2] Χρησιμοποιήθηκε ανεπιτυχώς από τον Θηβαίο στρατηγό Ισμηνία στην μάχη του Νεμέα (394 π.Χ.) κατά τον Κορινθιακό πόλεμο εναντίον των Πελοποννησίων και επιτυχώς από τον Πελοπίδα στην μάχη της Τεγύρας(375 π.Χ.), κατά των Σπαρτιατών.