Η Δίκη των Δωσίλογων Πρωθυπουργών και Υπουργών της Κατοχής

«Τους ενόχους είναι καλύτερα να τους διαλέγεις, παρά να τους ψάχνεις». 

Μαρσέλ Πανιώλ , Γάλλος συγγραφέας.

Από τις 21 Φεβ 1945 έως τις 31 Μαϊ 1945 διεξήχθη η δίκη των μελών των κατοχικών κυβερνήσεων, ενώπιον του «Πρώτου Ειδικού Δικαστηρίου Δωσίλογων [1] Αθηνών», στο κτίριο του Πρωτοδικείου Αθηνών στην οδό Σανταρόζα. Ο Πρόεδρος του εννεαμελούς δικαστηρίου ήταν ο αεροπαγίτης Χρήστος Καλέλης.

Γεώργιος Τσολάκογλου

Οι Κατηγορούμενοι: Οι κατηγορούμενοι ήσαν 30, εκ των οποίων παρόντες κατά την έναρξη της δίκης ήσαν οι εξής 9: Οι τέως πρωθυπουργοί, Αντιστράτηγος εα Γεώργιος Τσολάκογλου (30 Απρ 1941 - 2 Δεκ 1942) και Ιωάννης Ράλλης (7 Απρ 1943 - 12 Οκτ 1944) και οι διατελέσαντες υπουργοί, Εμμ Κανακουσάκης, Βασ Καραπάνος, Νικ Λούβαρης, Κων Πουρναράς, Ιωαν Καραμάνος, Δημ Πολύζος και Ιασων Παπαδόπουλος. Μετά την έναρξη της δίκης παρουσιάσθηκαν αυθορμήτως οι: Αντιναύαρχος εα Αγησ. Γέροντας, Αντ Λιβιεράτος, Πλάτων Χατχημιχάλης, Αντγος εα Σωτ Μουτούσης, Αντγος εα Νικ Μάρκου, Αντγος εα Αναστ Ρουσόπουλος, Αντγος εα Χαρ Κατσιμήτρος, Υπτγος Νικ Ραγκαβής, Λεων Τσιριγώτης, Εμ Λουλακάκης, Σχης εα Ιωαν Γρηγοράκης, Δημ Μπακογιάννης και Αντγος εα Παν Δεμέστιχας. Ο πρώην πρωθυπουργός Κων Λογοθετόπουλος (2 Δεκ 1942 - 7 Απρ 1943) και οι πρώην υπουργοί, Έκτωρ Τσιρονίκος, Σωτ Γκοτζαμάνης, Υπτγος εα Αν Ταβουλάρης και Ιωαν Πασσαδάκης δικάσθηκαν ερήμην ευρισκόμενοι στο εξωτερικό. Τυπικά κατηγορούμενοι ήσαν οι πρώην υπουργοί Αντγος εα Γεωργ Μπάκος και Γεωρ Πειρουνάκης, καθόσον είχαν εκτελεσθεί από τον ΕΛΑΣ τον Δεκ του 1944.

Κων-νος Λογοθετόπουλος 

Το Κατηγορητήριο: Οι πρωθυπουργοί και τα μέλη της κυβερνήσεως κατηγορήθηκαν για: «Σχηματισμό κυβερνήσεως και την προεδρίαν αυτής με την συγκατάθεση του εχθρού γενόμενοι συνειδητά όργανα του εχθρού». Ο Τσολάκογλου και οι 6 αντιστράτηγοι κατηγορήθηκαν επίσης για εγκατάλειψη θέσεως και συνθηκολόγηση μετά του εχθρού, η οποία αφορούσε την συνθηκολόγηση της 23 Απρ. 1941 με την Γερμανία και την Ιταλία. Στο κατηγορητήριο υπήρχε ειδική παραπομπή για την κυβέρνηση Ράλλη, όσον αφορά το θέμα των Ταγμάτων Ασφαλείας. 

Η Διεξαγωγή: Στην δίκη απαγορεύτηκε η παράσταση πολιτικής αγωγής με το σκεπτικό ότι, κάθε Έλληνας πολίτης θα μπορούσε να προβάλλει χρηματικές αξιώσεις από τους κατηγορούμενους, γεγονός που θα οδηγούσε σε μη αντιμετωπίσιμες καταστάσεις. Από την πλευρά της υπερασπίσεως των κατηγορουμένων δύο ήσαν οι σπουδαιότερες ενστάσεις. Η πρώτη αφορούσε την κατάργηση της συνταγματικής αρχής της εκδίκασης του κατηγορημένου από τον φυσικό του δικαστή. Προκειμένου για τους πολιτικούς αρμόδιο δικαστήριο ήταν η βουλή και για του στρατιωτικούς το στρατοδικείο. Η δεύτερη ένσταση αφορούσε την βασική ισχύουσα αρχή: « Αδίκημα δεν υπάρχει, ουδέ ποινή επιβάλλεται άνευ νόμου ισχύοντος προ της τελέσεως της πράξεως». Η 6η Συντακτική πράξη επί της οποίας στηρίχθηκε το κατηγορητήριο εκδόθηκε το 1945 επί κυβερνήσεως Πλαστήρα, μετά την τέλεση των αδικημάτων. Η δίκη άρχισε 10 ημέρες μετά την υπογραφή της συνθήκης της Βάρκιζας και διεξήχθη μέσα σε έντονα φορτισμένο κλίμα, αποτέλεσμα του φανατισμού και της πολώσεως. Τα βασικά εγκλήματα πού βάραιναν τους δωσίλογους αφορούσαν: Τα χιλιάδες θύματα από τις δυνάμεις κατοχής, τους άνδρες των Ταγμάτων Ασφαλείας και τον λοιμό. Την καταλήστευση της παραγωγής της χώρας από τους κατακτητές και το υπέρογκο ποσό που δαπανήθηκε για την συντήρηση των κατοχικών στρατευμάτων, το οποίο ανήλθε σε 9 εκατομμύρια χρυσές λίρες Αγγλίας. Οι κατηγορούμενοι αντέτειναν ότι η ανάληψη της ευθύνης διακυβερνήσεως της χώρας απέτρεψε την τοποθέτηση Ιταλού Γκαουλάιτερ (κυβερνήτου), τον ακρωτηριασμό της Ελλάδος και την αποτροπή της πλήρους αναρχίας. Ο Ράλλης υπερασπίσθηκε την θέση του ότι, τα Τάγματα Ασφαλείας αποσόβησαν την πλήρη επικράτηση του ΕΛΑΣ και ότι είχε την σύμφωνη γνώμη των άλλων πολιτικών αρχηγών τόσο για την ίδρυση τους, όσο και για την ανάληψη εκ μέρους του της πρωθυπουργίας.

Ιωάννης  Ράλλης 

Οι Ποινές: Οι διατελέσαντες πρωθυπουργοί καταδικάσθηκαν: ο Τσολάκογλου σε θάνατο και στρατιωτική καθαίρεση, ο Ράλλης και ο Λογοθετόπουλος σε ισόβια δεσμά. Οι διατελέσαντες υπουργοί οικονομικών Κοτζαμάνης και Τσιρονίκος, οι οποίοι δικάσθηκαν ερήμην, σε θάνατο. Οι Καραμάνος (εσωτερικών), Ταβουλάρης (προνοίας) και Πασσαδάκης (διοικητής Κρήτης) σε ισόβια δεσμά, ενώ οι υπόλοιποι καταδικάσθηκαν σε διάφορες ποινές.

Επίλογος: Ουδείς εκ των κατηγορουμένων εκτελέστηκε και ουδείς εξέτισε ολόκληρη την ποινή του. Ο Τσολάκογλου απεβίωσε πάμπτωχος την 5 Μαρ 1946 στο ΝΙΜΙΤΣ, προσβληθείς από λευχαιμία. Ο Λογοθετόπουλος επαναπατρίστηκε βιαίως το 1946, κλείσθηκε στην φυλακή επί πενταετία και στην συνέχεια του χορηγήθηκε χάρις. Ο Ιωάννης Ράλλης (πατέρας του Γεωργίου Ράλλη), απεβίωσε στην οικία του την 27 Οκτ 1946, πάσχων από καρκίνο. Η κηδεία του υπήρξε μεγαλοπρεπής παρουσία πλήθους κόσμου. Τα Δεκεμβριανά υπήρξαν η κολυμβήθρα του Σιλωάμ για πολλούς άνδρες των Ταγμάτων Ασφαλείας. Η τιμωρία των δωσιλόγων θα ήταν διαφορετική εάν δεν μεσολαβούσαν τα Δεκεμβριανά, κατά την διάρκεια των οποίων το ΚΚΕ διέπραξε απεχθέστατα εγκλήματα, στην προσπάθεια του να καταλάβει την εξουσία δια των όπλων.

Παπάγου 3 Δεκ 2015 / Αντιστράτηγος εα Ιωάννης Κρασσάς

Βιβλιογραφία

Σπύρου Γ. Γασπαρινάτου, Οι Ελληνικές Κατοχικές Κυβερνήσεις-Δίκες Κατοχικών Δωσιλόγων και Εγκληματιών Πολέμου, Βιβλιοπωλείο της ΕΣΤΙΑΣ, Αθήνα 2015

[1] Σύμφωνα με τον Μπαμπινιώτη το δωσίλογος γράφεται με ω αναφερόμενος σ’αυτόν που οφείλει να δώσει λόγο,  να απολογηθεί για τις πράξεις του