Ο Νόμος περί Εκμισθώσεως και Δανεισμού των ΗΠΑ

«Οἱ ἄνθρωποι δέν εἶναι αἰχμάλωτοι τῆς μοίρας τους, ἄλλα τῶν μυαλῶν τους». Φραγκλίνος Ρούσβελτ (Πρόεδρος των ΗΠΑ).

Την 11η Μαρτίου 1941, υπογράφηκε από τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Φραγκλίνο Ρούσβελτ ο «Νόμος για την Ενίσχυση της Αμύνης των ΗΠΑ». Σύμφωνα με τον νόμο, οι ΗΠΑ άρχισαν να προμηθεύουν κατ’ αρχάς το Ηνωμένο Βασίλειο και στην συνέχεια την ΕΣΣΔ, την Ελεύθερη Γαλλία, την Δημοκρατία της Κίνας και 29 άλλα έθνη με πολεμικό υλικό, τρόφιμα και καύσιμα. Το γιγαντιαίο πρόγραμμα βοήθειας, διατηρήθηκε μέχρι το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου (Σεπτ. 1945) και έμεινε γνωστό στην ιστορία ως «Ο Νόμος περί Εκμισθώσεως και Δανεισμού».

Το Οπλοστάσιο της Δημοκρατίας

Μετά την πτώση της Γαλλίας (Ιούνιος 1940), το Ηνωμένο Βασίλειο, με την συμπαράσταση των κρατών της Βρετανικής Κοινοπολιτείας, συνέχιζε μόνο του τον αγώνα κατά των δυνάμεων του άξονος. Το Νοέμβριο του 1940 τα συναλλαγματικά αποθέματα της Τραπέζης της Αγγλίας είχαν συρρικνωθεί επικίνδυνα. Η Βρετανία μέχρι τότε, είχε πληρώσει στις ΗΠΑ για προμήθεια πολεμικού υλικού και πρώτων υλών 5 δισεκατομμύρια δολάρια, αδυνατώντας  πλέον να χρηματοδοτεί από ιδίους πόρους τις πολεμικές της ανάγκες. Την εποχή εκείνη η ΕΣΣΔ προμήθευε με πρώτες ύλες την Γερμανία, σε εφαρμογή του συμφώνου μη επιθέσεως Ρίμπεντροπ-Μολότωφ.[1] Η κυριαρχία του Χίτλερ επί της Ευρώπης απειλούσε άμεσα τα ζωτικά συμφέροντα των ΗΠΑ. Ο Ρούσβελτ το είχε συνειδητοποιήσει και επιθυμούσε την πλήρη υποστήριξη του Τσώρτσιλ. Δεσμευόταν όμως από μια σειρά νόμων μη αναμείξεως των ΗΠΑ στις Ευρωπαϊκές υποθέσεις, οι οποίοι είχαν ψηφισθεί μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Μετά την επανεκλογή του στην Προεδρεία των ΗΠΑ τον Νοέμβριο του 1940, ο Ρούσβελτ διεκήρυξε ότι: «Η επιβίωση της δημοκρατίας στον κόσμο και η προστασία της Αμερικής, εξαρτάται από την βοήθεια που θα παράσχουμε στην Βρετανική Αυτοκρατορία να υπερασπισθεί τον εαυτό της».

Δωρεάν Βοήθεια

Με την πρόβλεψη ότι: «Η βοήθεια θα δοθεί σε κάθε έθνος το οποίο Πρόεδρος θα κρίνει ότι η άμυνα του είναι απαραίτητη για την άμυνα των ΗΠΑ» ψηφίσθηκε ο Νόμος περί Εκμισθώσεως και Δανεισμού από το Κογκρέσο, λύνοντας τα χέρια του Προέδρου. Δεν υπήρχε κανένας όρος για την αποπληρωμή των εφοδίων και των υλικών, παρά μονό ότι μετά την χρησιμοποίηση τους να επιστραφούν εφόσον ήσαν λειτουργικά, αποτελώντας επί της ουσίας δωρεάν βοήθεια. Ο Τσώρτσιλ σε αγόρευση του στο κοινοβούλιο τον περιέγραψε ως: «Την πλέον ανιδιοτελή πράξη στην ιστορία οποιασδήποτε χώρας». Η Μεγάλη Βρετανία δέχθηκε την μεγαλύτερη βοήθεια ύψους 50 δισεκατομμυρίων δολαρίων ισοδύναμων σε 660 σημερινά, με δεύτερη την ΕΣΣΔ η οποία έλαβε 12 δισεκατομμύρια, τα οποία αντιστοιχούν σε 150 σημερινά. Η χώρα μας έλαβε βοήθεια ύψους 80 εκατομμύρια δολαρίων για την ενίσχυση των ενόπλων δυνάμεων μας στην Μέση Ανατολή.

Η Βοήθεια προς την ΕΣΣΔ

Στην ΕΣΣΔ παραδόθηκαν από τις ΗΠΑ, 430.000 φορτηγά 2,5 τον. που αντιστοιχούσαν στο 30% του συνολικού αριθμού του κόκκινου στρατού, 50.000 οχήματα 1/4 τόνου, 17.000 αεροσκάφη, 7.000 άρματα μάχης, 2.000 ατμομηχανές, 12.000 βαγόνια, εκατομμύρια τόνοι πυρομαχικών, πετρελαίου, ελαιολιπαντικών, τροφίμων και άλλων υλικών. Η ΕΣΣΔ έλαβε επίσης βοήθεια σε πολεμικό υλικό από το Ηνωμένο Βασίλειο, η οποία προερχόταν από τις βιομηχανίες της (7.000 αεροσκάφη, 5.000 άρματα μάχης, 27 πολεμικά πλοία κ.α). Η μεταφορά της βοήθειας πραγματοποιείτο από δύο θαλάσσιους και μία χερσαία οδό: Μέσω του Αρκτικού Ωκεανού στους λιμένες του Αρχαγγέλου και του Μούρμανσκ, μέσω του Ειρηνικού Ωκεανού στο λιμένα του Βλαδιβοστόκ και τέλος μέσω του Περσικού Κόλπου και στην συνέχεια σιδηροδρομικώς δια μέσου του Ιράν.

Η Αγνωμοσύνη του Ευεργετηθέντος

Ο Ρεϊμόν Καρτιέ στην Ιστορία του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου αναφέρει ότι: «Οι ΗΠΑ απετέλεσαν το οπλοστάσιο της δημοκρατίας». Ο Στάλιν, ο Χρουστσόφ και ο Στρατάρχης Ζούκωφ κατ’ επανάληψη δηλώσαν κατ’ ιδίαν, ότι χωρίς την βοήθεια των ΗΠΑ, η ΕΣΣΔ δεν θα μπορούσε να ανταπεξέλθει στις ανάγκες του πολέμου κατά των Γερμανών. Μετά την νίκη των Συμμάχων και την έναρξη του ψυχρού πολέμου, οι Ρώσοι αποσιωπούσαν σκόπιμα την βοήθεια που έλαβαν από τις ΗΠΑ. Η χώρα μας έχει λάβει τεράστια δωρεάν οικονομική βοήθεια από τις ΗΠΑ, η οποία απέτρεψε την μετατροπή της σε δορυφόρο της Σοβιετικής Ενώσεως. Ο Φραγκλίνος Ρούσβελτ αποδείχθηκε ένα φωτεινό μυαλό με ευρύτητα σκέψεως και βαθειά συναίσθηση της αποστολής των ΗΠΑ. Χρησιμοποίησε με σοφία την τεράστια ισχύ της χώρας του, προς υπεράσπιση των ελεύθερα σκεπτόμενων ανθρώπων ανά τον κόσμο.

Αντγος ε.α. Ιωάννης Κρασσάς

Βιβλιογραφία

α.Ουίνστον Τσώρτσιλ, Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, Αθήνα 2013, ΓΚΟΒΟΣΤΗΣ ΕΚΔΟΤΙΚΗ Α.Β.Ε.Ε.

β.TIME LIFE BOOKS, RUSSIA BESIEGED (Η Ρωσία υπό Πολιορκία), 1977 Ale-xandria , Virginia USA.

---

[1] Την 23^η Αυγ. 1939 στην Μόσχα, ο υπουργός εξωτερικών της Γερμανίας Γιοάχιμ Φον Ρίμπεντροπ και ο ομόλογος του της ΕΣΣΔ Βιατσελάβ  Μιχάηλοβιτς Μολότωφ υπέγραψαν το Γερμανοσοβιετικό Σύμφωνο μη Επιθέσεως  ή Σύμφωνο Μολότωφ-Ρίμπεντροπ.